AUDIÊNCIA GERAL (11.03.2026)

Published on 11 March 2026 at 22:41

Catequese - Documento sira iha Concílio Vaticano II

Constituição dogmática Lumen gentium

3. Kreda: Maromak nia povo

Praça S. Pedro – Quarta-feira, 11.03.2026

Maun-alin no feton doben sira, bom dia no bem-vindo!

Ita continua ho reflexão kona-ba Constituição dogmática Lumen gentium (LG), ohin ita sei medita kona-ba capítulo daruak, be ko’alia kona-ba Maromak nia Povo.

Maromak, be halo tiha mundo ne’e no humanidade, no hakarak atu soi ema hotu, hala’o Nia obra salvação nian iha história, hodi hili povo concreto ida no horik iha nebá. Tamba ne’e, Nia bolu Abraão, hodi promete derasán barak nu’u fitun iha lalehan no rai-henek iha tasi (cfr. Gn 22,17-18). Hafoin liu tiha libertação hosi moris nu’udar atan, Maromak halo aliança ida ho Abraão nia oan sira, acompanha sira, tau-matan ba sira, halibur fali sira wainhira sira fahe-malu. Tamba ne’e, povo ida ne’e nia identidade hetan liu hosi Maromak nia ação no tamba fiar iha Nia. Povo ida ne’e sai hanesan roman ba nação sira seluk, hanesan farol ida nebé dada povo hotu, ema hotu, ba nia (cfr. Is 2,1-5).

Concílio dehan katak «buat hirak ne’e hotu acontece hanesan preparação ba figura foun no Aliança perfeita nebé harí iha Cristo, no hosi revelação completa liu nebé to’o mai liu duni hosi Maromak nia Liafuan be hola isin ida» (LG, 9). Cristo rasik duni mak ho dom Nia futar Isin no Ran, halibur hamutuk povo ida ne’e ho dalan definitivo. Nia nu’udar ema hotu be mai hosi rai oioin; ema hirak ne’e sai ida de’it iha fiar ba Nia, sadere ba Nia, hodi moris tuir ida-idak nia dalan be hetan roman hosi Espirito Moris-hi’as nian. Kreda mak ida ne’e: Maromak nia povo be simu nia moris hosi Cristo nia isin[1], no sai duni Cristo nia isin rasik[2]; la’os tan povo baibain ida, maibé Maromak nia povo, Nia rasik mak halibur no povo ida be harí hosi feto no mane be mai hosi povo hotu iha Rai ne’e. Nia princípio unificador ida ne’e la’os tamba lian ida, eh cultura ida, etnia ida, maibé tamba fiar iha Cristo: tamba ne’e, Igreja ne’e – hanesan liafuan kmo’ok ida hosi Concílio dehan – «ema lubun be fiar iha Cristo» (LG, 9).

Ne’e atu dehan katak povo messiânico, basá Cristo Messias mak sai nu’udar Kreda nia ulun. Ema hotu be hola parte ba Kreda ne’e la’os orgulho tamba sira nia mérito eh título sira, maibé tamba hetan doma tu sai Maromak nia oan iha Cristo no liu hosi Cristo. Tamba ne’e, molok haré kona-ba sira nia serviço eh função, ida nebé importante loloos iha Kreda mak sai ida de’it iha Cristo, liu hosi graça bele sai Maromak nia oan. Nu’udar ema sarani, ida ne’e mos nu’udar título único folin boot ida nebé ita precisa buka. Ita nu’udar Kreda atu la kolen hodi simu moris hosi Aman hodi moris hamutuk ho Nia oan sira no maun-alin sira iha ita leet. Ho nune’e, lei ida be regula relação sira iha Kreda ne’e mak domin, hanesan ita simu no sente tiha ona iha Jesus; no nia rohan mak Maromak nia Reino, nebé la’o hamutuk ho humanidade hotu.

Sai ida de’it iha Cristo, Na’i no Maksoin ema mane no feto hotu nian, Igreja labele taka-an de’it, maibé nakloke ba ema hotu no sai nu’udar Kreda ba ema hotu. Ba ema sira be fiar iha Cristo, Concílio fo hanoin mai ita katak «ema hot-hotu hetan convite atu harí Maromak nia povo foun. Tamba ne’e, povo ida ne’e, sai ida no ida de’it, tenke nakloke ba mundo tomak hosi otas ba otas, atu bele halo tuir Maromak nia hakaran nebé hori uluk kedas, halo natureza ema nia ne’e ida de’it no halibur hamutuk Nia oan sira nebé la’o lakon» (LG, 13). Tamba ne’e, ema hirak be seidauk simu Evangelho mos bele orienta hela ba Maromak nia povo, no Igreja coopera ba Cristo nia missão, sai nu’udar ida be haklaken Evangelho iha fatin hotu no ba ema hotu (cfr. LG, 17), atu nune’e ema hotu bele iha contacto ho Cristo. Ida ne’e atu dehan katak iha Igreja tenke iha fatin ba ema hotu, no sarani ida-idak hetan convite atu haklaken Evangelho no sai sasin iha ambiente hotu be nia moris no serviço ba. Ho nune’e mak povo ida ne’e bele hatudu nia sarani loloos, simu rikusoin no recurso sira hosi cultura oioin, no iha tempo nebé hanesan, haklaken liafoun di’ak Evangelho nian atu bele hamoos no foti-sa’e ema hotu (cfr. LG, 13).

Ho ida ne’e mak ita dehan Kreda ne’e ida maibé inclui ema hotu. Teólogo boot ida hakerek nune’e: «Arca Salvação be ida de’it, tenke simu ema ho diversidade hotu iha nia ro laran. Han-fatin ida de’it, ema hirak be fahe aihán ne’e mai hosi criação hotu. Nu’udar Cristo nia túnica ida de’it, maibé mos hanesan ho José nia túnica be ho cor barak»[3].

Ida ne’e nu’udar sinal esperança boot ida – liliu iha ita nia tempo, nebé hakat liu conflito no funu barak – hatene katak Igreja nu’udar povo ida be tamba virtude fiar nian mak halo feto no mane hosi nação, lian no cultura la hanesan, maibé hamutuk: ida ne’e nu’udar sinal ida iha humanidade nia fuan, hodi hatudu Maromak nia hakarak ba unidade no dame ba Nia oan sira hotu.

 

(https://www.vatican.va/content/leo-xiv/it/audiences/2026/documents/20260311-udienza-generale.html)

 

[1] Cfr. J. Ratzinger, Il nuovo popolo di Dio, Brescia 1992, 97.

[2] Cfr. Y.M.-J. Congar, Un popolo messianico, Brescia 1976, 75.

[3] Cfr. H. de Lubac, Cattolicismo. Aspetti sociali del dogma, Milano 1992, 222.



18 March 2026
11 March 2026
4 March 2026
18 February 2026
11 February 2026
4 February 2026

Kona-ba "Timor oan - Maromak oan"

    Nu'udar iniciativa pessoal hosi - Zeferino Mesquita Almeida (seminarista diocesano, hosi Arquidiocese de Dili; oras ne'e, estuda iha Pontifícia Universidade Gregoriana, Roma) - atu promove lian Tetun liu hosi halo tradução ba documento sira, homília sira, mensagem sira nebé mai hosi Santo Padre no Magistério Igreja Católica nian. Lian Tetun nebé hakerek iha sítio ne'e sei usa regra ortográfica Tetun Kreda nian, basá sei publica de'it hanoin hirak nebé liga ho fiar sarani nian, nu'udar dalan ida atu tulun sarani sira no ema hotu nebé hakarak conhece no comprende didi'ak mensagem Cristo nian. 

Sítio ne'e nakloke mos ba sugestão no crítica construtiva sira nebé hato'o hosi leitór sira, tanba ne'e, sente livre ba, atu hato'o itaboot sira nia hanoin di'ak sira.

Add comment

Comments

There are no comments yet.

Create Your Own Website With Webador