Praça S. Pedro, Domingo – 29.03.2026
Maun-alin no feton doben sira,
Wainhira Jesus la’o hela iha dalan cruz nian, ita la’o iha Nia kotuk, hodi tuir mos Nia ain-fatin sira. No ita la’o ho Nia, hodi contempla Nia terus ba humanidade, Nia fuan be rahun, Nia moris be sai tiha domin nia dom.
Ita hateke ba Jesus, be hanesan Liurai dame nian, wainhira ema sira iha Nia sorin-sorin prepara hela atu funu. Nia be hamriik metin ho calma, wainhira ema seluk la hakmatek ba violência. Nia be oferece-An ho domin ba humanidade, wainhira ema seluk hatudu surik no sasán kro’at sira. Nia be haraik roman ba mundo, wainhira nakukun prepara hela atu taka tomak rai ne’e. Nia be lori moris mai, wainhira halo tuir plano ema nian hodi fo Nia ba mate.
Hanesan Liurai Dame nian, Jesus hakarak reconcilia mundo ne’e ho Aman nia hako’ak no harahun muro sira be hafahe Maromak ho ema hotu, basá «Nia mak ita nia dame» (Ef 2,14).
Hanesan Liurai Dame nian, Nia tama iha Jerusalém ho kuda burro ida, la’os ho kuda, hodi halo tuir profecia uluk nian be convida ema haklalak ba Messias be to’o mai: «o nia liurai to’o ona mai; / Nia mak loos no manán-nain; / mai ho haraik-an, iha kuda burro ida, / iha kuda burro oan ida nia leten. / Nia sei harahun hotu kareta funu nian sira iha rai Efraim / no kuda sira iha Jerusalém; / sasán funu nian sei rahun. / Nia sei haklaken dame ba nação sira» (Zc 9,9-10).
Hanesan Liurai Dame nian, wainhira Nia discípulo ida hasai surik atu defende Nia no hakanek na’ilulik boot nia atan ida, Nia hapara kedas hodi dehan: «Hatama o nia surik ba nia knu’uk, basá ema hotu be usa surik ne’e sei mate ho surik» (Mt 26,52).
Hanesan Liurai Dame nian, wainhira Nia simu todan hotu ho ita nia terus sira no kanek tamba ita nia sala sira, Nia «la loke ibun; hanesan bibi-oan be ema lori ba fatin atu oho, eh hanesan bibi ida be nonook wainhira ema tesi nia fulun» (Is 53,7). La iha arma ida, la defende-An, la hapara funu ida. Nia hatudu Maromak futar Oin be ho domin, be sempre rejeita violência, no em vez de soi Nia an Nia husik atu ema hedi ba cruz, atu hako’ak cruz sira hotu be foti sa’e hela iha tempo no fatin hotu iha ema nia história.
Maun-alin no feton sira, ida ne’e mak ita nia Maromak: Jesus, Liurai Dame nian. Maromak ida nebé la simu funu; Ida nebé ema ida sei la usa atu justifica funu; Ida nebé la rona no rejeita ema be halo funu nia harohan, hodi dehan: «imi bele halo barak imi nia harohan sira, nebé Ha’u sei la rona. Basá imi nia liman nakonu ho ran» (Is 1,15).
Wainhira ita hateke ba Nia be hedi iha cruz tamba ita, ita haré mos humanidade be hedi ba cruz. Iha Nia kanek sira ita haré mos feto no mane barak nia kanek iha ita nia tempo ne’e. Iha Nia hakilar ikus ba Aman ita rona mos tanis hosi ema hirak be laran-susar, la iha esperança, moras, mesak. No liliu, ita rona hirak be ema hanehan ho violência nia halerik tamba moras, no vítima funu nian sira nia halerik.
Iha Nia cruz, Cristo Liurai Dame nian sei dehan: Maromak mak domin! Imi laran sadi’a ba! haloot tiha arma sira, hanoin ba katak imi ne’e mesak maun-alin!
Ho bispo Tonino Bello, Servo de Deus, nia liafuan, ha’u hakarak hasa’e halerik ida ne’e ba Maria Santíssima, be hamriik iha nia Oan nia cruz hun no tanis mos iha cruz sira ohin loron nian:
«Santa Maria, feto hosi loron-datoluk, haraik laran-metin mai ami atu, maske ho buat hirak ne’e hotu, mate keta iha tan kbi’it mai ami. Atu povo sira nia loron injustiça sira bele sura mos. Atu hamenus funu no funu bele sai fraco. Atu ema kiak sira nia terus bele remata. […] Atu ikus mai, vítima sira ba violência no moras nia matebén bele maran, hanesan mahowén be lakon wainhira loro-matan primavera to’o mai» (Maria, donna dei nostri giorni).
(https://www.vatican.va/content/leo-xiv/it/homilies/2026/documents/20260329-palme.html)
DOMINGO RAMOS NO NA’I NIA PAIXÃO
Praça S. Pedro, Domingo – 29.03.2026
QUARTA-FEIRA CINZAS
Basílica Santa Sabina – 18.02.2026
FESTA APRESENTAÇÃO NA’I NIAN
Basílica S. Pedro, Segunda-feira – 02.02.2026
SOLENIDADE CONVERSÃO SÃO PAULO NIAN
Basílica S. Paulo Extramuros, Domingo – 25.01.2026
FESTA BATISMO NA’I NIAN
Capela Sistina, Domingo – 11.01.2026
CONCISTÓRIO EXTRAORDINÁRIO
Basílica S. Pedro, Quinta-feira – 08.01.2026
Kona-ba "Timor oan - Maromak oan"
Nu'udar iniciativa pessoal hosi - Zeferino Mesquita Almeida (seminarista diocesano, hosi Arquidiocese de Dili; oras ne'e, estuda iha Pontifícia Universidade Gregoriana, Roma) - atu promove lian Tetun liu hosi halo tradução ba documento sira, homília sira, mensagem sira nebé mai hosi Santo Padre no Magistério Igreja Católica nian. Lian Tetun nebé hakerek iha sítio ne'e sei usa regra ortográfica Tetun Kreda nian, basá sei publica de'it hanoin hirak nebé liga ho fiar sarani nian, nu'udar dalan ida atu tulun sarani sira no ema hotu nebé hakarak conhece no comprende didi'ak mensagem Cristo nian.
Sítio ne'e nakloke mos ba sugestão no crítica construtiva sira nebé hato'o hosi leitór sira, tanba ne'e, sente livre ba, atu hato'o itaboot sira nia hanoin di'ak sira.
Add comment
Comments